Bitkilerin Profesörü olarak tanınan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut, halk arasında "şevketi bostan" olarak bilinen mucizevi bitkinin faydalarını açıkladı. Özellikle böbrek taşı sorunu yaşayanlar için bitkinin klinik olarak kanıtlanmış etkileri dikkat çekiyor.
Doğada çayırlarda kendiliğinden yetişen, koyu yeşil renkli, sarı çiçekli ve dikenli bir bitki olan şevketi bostan; Ege, Marmara, Karadeniz, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgelerinde doğal yayılış gösteriyor. Ancak sebze olarak sofralardaki yerini en çok İzmir ve Ege Bölgesi çevresinde alıyor.
Ekim ayından Mayıs ayına kadar semt pazarlarında bulabileceğiniz bu bitki, hafif tatlı ve hafif acı lezzetiyle yemeklere özgün bir aroma katıyor.
"Bahçenin Dikeni" ve Ruhsal Güç
Prof. Dr. Karabulut, bitkinin isminin kökenine dair ilginç bir detayı şöyle paylaşıyor:
"Şevket sözünün kökeninde Arapça'da diken anlamına gelen 'şawk' kökü var. Yani şevketi bostan sözcüğü, aslında 'bahçenin dikeni' demek oluyor. Şawk her ne kadar somut olarak diken anlamına geliyorsa da, mecazi olarak dövüşme cesareti, ruhsal güç, karşı koyma azmi gibi bir anlam da taşır."
Böbrek Taşı Düşürmede Klinik Etki
Şevketi bostan, Türkiye’de ruhsatlı ilaç yapımında kullanılmış nadir bitkilerden biridir. Prof. Dr. Karabulut, bitkinin böbrek taşları üzerindeki etkisini şu bilimsel verilerle açıklıyor:
- Etkili Maddeler: Bitkinin içeriğindeki taraksasteril asetat ve triterpeniksaponin maddeleri, taşların düşürülmesinde kilit rol oynar.
- Mekanizma: Bu maddeler mesane yolunda ani kasılma ve gevşemelere sebep olarak taşların düşürülmesine yardımcı olur.
- Klinik Sonuçlar: İlacın böbrek taşı, pelvis renalis taşı, üreter ve mesane taşı düşürmede oldukça etkili olduğu klinik denemelerle ortaya konmuştur. Ayrıca idrar ve gaz söktürücü özelliği ile böbreklerdeki kumların dökülmesini de destekler.
Şevketi Bostanın Diğer Faydaları
Düşük kalorili olması sebebiyle diyet listelerinin de vazgeçilmezi olan bu bitki, A vitamini, C vitamini, magnezyum, demir ve kalsiyum açısından oldukça zengindir.
- Bağışıklık Sistemi: Vücudu enfeksiyonlara karşı korur, gribal enfeksiyon riskini azaltır.
- Solunum Yolları: Balgam söktürücü etkisiyle boğazı rahatlatır, solunum yolu hastalıklarında kullanılır.
- Beyin Sağlığı: Kan dolaşımını düzenleyerek beynin oksijen alımını artırır. Düzenli tüketimde hafızayı güçlendirir ve konsantrasyonu artırır.
- Kadın Sağlığı: Menopoz sıkıntılarının hafifletilmesine, regl ağrılarının ve krampların azalmasına yardımcı olur.
- Sindirim: Sindirim sistemini düzenler, karaciğerin sağlıklı çalışmasını destekler ve bağırsak solucanlarının yok edilmesine yardımcı olur.
- Ağrı Kesici: Gerginlik ve yorgunluk kaynaklı baş ağrılarını giderir.
Mutfakta Şevketi Bostan: Nasıl Tüketilir?
Girit ve Ege mutfağının baş tacı olan şevketi bostan farklı şekillerde pişirilebilir:
- Kuzu Etli: En yaygın ve lezzetli hali kuzu etiyle yapılan yemeğidir.
- Balıklı: Şevketi bostanlı levrek, gurmelerin sıkça tercih ettiği bir lezzettir.
- Zeytinyağlılar: Arapsaçı ve enginar ile birlikte pişirilebilir; tavuklu veya pirinçli yemekleri yapılabilir.
- Çay ve Çorba: Haşlama suyuyla çorba yapılabilir veya kurutularak çayı demlenebilir.
Hazırlama ve Saklama İpuçları
- Temizlik: Dikenli yapısı nedeniyle temizlerken mutlaka eldiven takılmalıdır. Temizlik öncesi limonlu suda bekletilmesi önerilir. Kökler (havuca benzer) ve yapraklar birbirinden ayrılarak temizlenir.
- Saklama: Haşlanıp şoklandıktan sonra derin dondurucuda, konserve yapılarak kavanozlarda veya gölgede kurutularak bez torbalarda saklanabilir.
Kaynak: Boğaz Gazetesi / Prof. Dr. Karabulut: Şevketi bostan taş düşürmede birebir